پى مىبرند و انگيزه‌هاى دنيائى هم در ترك راستى و امانت زياد است . بنا بر اين در اين گونه موارد مردم را آزمايش كنيد زيرا كسى كه مقيد به اين دو صفت باشد از نيكان و شايستگان و اهل ترس از خدا است علاوه بر اين اينها از صفات نيك و برجسته‌اى است كه راه‌گشاى به كارهاى خوب ديگر است و طريق تكامل نفسانى است گر چه مراقبت به اين دو كار به قصد قربت و انگيزهء الهى نباشد ( چون اين عمل كاشف از شخصيت است ) و نيز صدق و راستى مانع بزرگى است از اينكه انسان عملش را براى غير خدا انجام دهد زيرا رياء در واقع از بدترين دروغها است و رياكار عملا دروغ بزرگى را مرتكب شده است چون با بهترين عمل كه عبادت خدا است مرتكب دروغ مىشود و اگر انسان جدا مراقب صدق و مقيد براستى باشد هيچ وقت رياء نميكند همانطور كه حديث بعدى اشاره‌اى به اين مطلب دارد 3 - كافى از عده مشايخ خود . . . از محمد بن مسلم از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود من صدق لسانه زكى عمله هر كس زبان راستگوئى داشته باشد داراى عمل پاك و نتيجه بخشى خواهد بود . بيان زكا عمله يعنى در اثر صدق عملش پاك و ثمربخش و پرثوابى خواهد شد چون عمل فقط از اهل تقوى پذيرفته است و صدق و راستى از مهمترين اركان تقوى است . و يا منظور از زكا عمله اين است كه صدق و راستى با حق و خداوند موجب كثرت و زيادى عمل مىشود و باعث ميگردد كه آنچه را خداوند دستور داده انجام دهد همچنان كه صدق و راستى يا خلق هم موجب كثرت و زيادى عمل مىشود چون وقتى از اين انسان راستگو سؤال شود كه فلان عمل را انجام ميدهى يا نه ؟ اگر انجام نمىدهد نميتواند بگويد انجام مىدهم و همين راستگوئى باعث انجام آن عمل مىشود و تدريجا خلوص هم مىآيد . و يا اين طور گفته شود كه صدق و راستى يا حق چون موجب خوف و ترس از حق مىشود و خوف هم باعث عمل هر چه بيشتر و عبادت زيادترى خواهد شد بنا بر اين صدق و راستى با يك واسطهء ( خوف ) موجب اعمال و عبادت بيشتر خواهد شد . و يا منظور از زكا عمله يعنى اعمالش از ريا پاك مىشود چون ريا خود نوعى دروغ گفتن است همچنان كه در توضيح حديث قبلى گفته شد و در بعضى از نسخه‌ها زكى به صورت فعل مجهول از باب تفعيل آمده است به معناى قبول خداوند است يعنى خداوند عملش را مىستايد و مدح مىكند و مىپذيرد كه بازگشت اين معنا به معناى دوم و مؤيد او خواهد بود . 4 - كافى محمد بن يحيى . . . عمرو بن ابى المقدام از حضرت باقر عليه السّلام كه حضرت در اولين بارى كه براى اخذ حديث شرفياب خدمتش شدم فرمود قبل از فرا گرفتن و ياد گرفتن حديث صدق و راستگوئى ياد بگيريد . ( تعلّموا الصّدق قبل الحديث ) اين جملهء حضرت